Finnish Daily News

Tänään meillä on pöydellä nippulähettämiä uutisartikkeleita ja analyysejä, jotka käsittelee tammikuun 2026 Suomea.

Bugün masada Ocak 2026'daki Finlandiya'yı ele alan bir sürü haber ve analiz var.

Täytyy sanoa näistä piirtyy kumaan maasta, joka elää todella mielenkiintoisia aikoja.

Bunların gerçekten ilginç zamanlar yaşayan bir ülkenin işaretleri olduğunu söylemeliyim.

Todellakin. Kun näitä ukeaa yhdessä, sieltä nousee esiin sellainen aikaiselva kahtiajako.

Kesinlikle. Bunlara birlikte baktığınızda net bir ikili ayrışma ortaya çıkıyor.

Yhtäiltä Suomi panssaroi itään ulos päin. Se sitoutuu sotilaallisesti länteen ja erityisesti yhdysvaltoihin tiiviimmin kuin no, koskaan aiemmin.

Bir taraftan Finlandiya doğuya doğru zırhlanıyor. Batı'yla ve özellikle de Amerika Birleşik Devletleri'yle askeri açıdan her zamankinden daha yakın ilişkiler kuruyor.

Mutta samaan aikaan se tuntuu kääntyvän sisäänpäin. Tiukentavan sääntyjän ja vahvistavan omaa selustansa.

Ama aynı zamanda içe doğru da dönüyor gibi görünüyor. Kuralları sıkılaştırıp kendi arka cephesini güçlendiriyor.

Juuli tuo jännite on se, mihin haluan tänään purautua. Miten nämä kaksi liikettäisiin se ulos päin avautuminen ja sisäänpäin tiivistäminen?

İşte bugün konuşmak istediğim gerilim bu. Bu iki hareket, yani dışa açılma ve içe doğru sıkılaşma, nasıl birlikte işler?

Miten ne sopii yhteen? Onko tämä tietosta kaksi strategiaa vai repiikö se maata eri suuntiin?

Birbirleriyle nasıl uyuyorlar? Bu bilinçli iki strateji mi, yoksa ülkeyi farklı yönlere mi çekiyor?

Se on hyvä kysymys.

Bu iyi bir soru.

Eli Suomen uudesta roolista natossa. Artikkeleista käy ilmi, että integraatio etenee nyt todella vauhdilla.

Yani Finlandiya'nın NATO'daki yeni rolü. Entegrasyonun artık çok hızlı ilerlediği yazılardan açıkça görülüyor.

Kyllä.

Evet.

Puolustusministeri Häkkänen on juuri tavannut naton Eurooppa joukkojen kommentajan. Ja kulissoissa tapahtuu isoja rakenteellisia muutoksia.

Savunma Bakanı Häkkänen az önce NATO Avrupa kuvvetleri komutanıyla görüştü. Ve perde arkasında büyük yapısal değişiklikler yaşanıyor.

Aivan. Ja ne rakenteelliset muutokset on itse asiassa se isoin juttu.

Aynen. Ve bu yapısal değişiklikler aslında en büyük mesele.

Yksi artikkeleista nosti esiin, että Suomen ruoksin ja tanskan puolustus on siirretty koko naisuudessaan JFC Norfolkin alaisuuteen.

Makalelerden birinde Finlandiya, İsveç ve Danimarka savunmasının tamamen JFC Norfolk'un komutasına devredildiği belirtildi.

Okei, pysähdytään hetkeksi tähän. Selvennetään vähän, mikä tämä JFC Norfolk oikeen on ja miksi sillä on välia.

Tamam, burada bir saniye duralım. Bu JFC Norfolk'un tam olarak ne olduğunu ve neden önemli olduğunu biraz açıklayalım.

Ei ole ihan joka päivänen termi.

Her gün kullanılan bir terim değil.

Ei todellakaan. JFC Norfolk on siis yksi naton kolmesta operatiivisesta päämajasta.

Kesinlikle değil. JFC Norfolk NATO'nun üç operasyonel karargahından biridir.

Ja sen erityisvastuulla on Pohjois-Atlanttia ja Arktinen alue.

Özel sorumluluk alanı Kuzey Atlantik ve Arktik bölgesidir.

Eli nimenomaan Meri.

Yani özellikle deniz boyutu.

Juuri niin. Se on mereelliseen sodankäyttiin ja huolto-reittien turvaamiseen keskittynyt esikunta.

Kesinlikle. Deniz savaşlarına ve ikmal yollarının güvenliğine odaklanan bir karargahtır.

Se, että koko Pohjola on nyt sen alaisuudessa, arvottaa, että koko aluetta suunnitellaan ja puolustetaan yhtenäisenä mereellisenä kokonaisuutena.

Tüm Kuzey ülkelerinin artık onun komutası altında olması, bölgenin birleşik bir deniz bütünü olarak planlanıp savunulması anlamına geliyor.

Ja samalla Mikkeliin perustettu maavoimien esikunta on nyt kiinteä osa tätä kokonaton.

Aynı zamanda Mikkeli'de kurulan kara kuvvetleri karargahı da artık bu bütünün ayrılmaz bir parçası.

Komentorakennetta. Aivan. Suomien ei ole enää vain jäsen, vaan se on niin kuin osa koneistoa.

Komuta yapısı. Aynen. Finlandiya artık sadece bir üye değil, makinenin bir parçası gibi.

Ja tähän koneisto on selvästi myös investoidaan.

Ve bu makineye de açıkça yatırım yapılıyor.

Yksi uutisista kertoo, että eduskuntaa on juuri hyväksynyt 2,4 miljardin euron lisäyksen puolustusbudjettiin.

Haberlerden birinde parlamentonun savunma bütçesine 2,4 milyar euroluk bir artışı onayladığı belirtiliyor.

Vuoden 2020 kuusi budjetti on nyt yhteensä noin 8,5 miljardia euroa.

2026 bütçesi şu anda toplam yaklaşık 8,5 milyar euro.

Se on siis valtava summa rahaa.

Yani bu çok büyük bir para.

On. Ja se menee tietysti suurimmalta osin niihin F 75-hävittäjiin ja laivaston uusin aluksiin, kuten on puhuttu jo vuosia.

Evet. Ve elbette yıllardır konuşulduğu gibi çoğunlukla F-35 savaş uçaklarına ve donanmadaki en yeni gemilere gidiyor.

Totta kai.

Elbette.

Mutta iso osa menee myös olemassa olevan kaluston päivittämiseen, natoyhteen sopivaksi sekä kyberpuolustuksen ja tiedustelun vahvistamiseen.

Ancak bu çalışmaların büyük bir kısmı mevcut filonun güncellenmesine, NATO ile uyumlu hale getirilmesine ve siber savunma ile istihbaratın güçlendirilmesine de gidiyor.

Eli ideana on, että Suomen puolustusvoimat pystyy toimimaan saahmattoomasti yhdessä liittolaisten kanssa.

Buradaki fikir Finlandiya Savunma Kuvvetleri'nin müttefiklerle sorunsuz bir şekilde çalışabilmesidir.

Nimenomaan heti ensimmäisestä päivästä lähtien.

Yani ilk günden itibaren.

Okei, eli sotilaallinen liitto yhdysvaltojen kanssa syvenee vauhdella.

Tamam, ABD ile askeri ittifak hızla derinleşiyor.

Mutta sitten tulee tämä Kronlanti-kysymys, joka tuntuu tulevan ihan puskista.

Ama sonra birdenbire ortaya çıkmış gibi görünen şu Kronlanti sorusu geliyor.

Joo, se on yllättävä.

Evet, bu şaşırtıcı.

Yhtäkkiä tämä uusi tiivisuhde onkin koetuksella.

Aniden bu yeni yakın ilişki sınanıyor.

Mistä tässä oikein on kyse?

Bu tam olarak neyle ilgili?

Se on todella monimutkainen vyyhti, mutta pohjimiltaan kyse on resursseista ja geopolittisesta sijainnista.

Bu gerçekten karmaşık bir düğüm ama temelde kaynaklar ve jeopolitik konumla ilgili.

Aivan.

Aynen.

Ilmastonmuutoksen myötä Kronlannin luonnon varat ja ne uudet merireitit ovat tulleet paremmin saavutettaviksi.

İklim değişikliğiyle birlikte Kronlanti'nin doğal kaynakları ve yeni deniz yolları daha erişilebilir hale geldi.

Yhdessä valoissa on piireä, jotka näkee Kronlannin elintärkeänä strategisena alueena, joka heidän tulisi hallita.

Bazı çevreler Kronlanti'yi kontrol etmeleri gereken hayati bir stratejik alan olarak görüyor.

Ja artikkeleissa viitataan puheisiin, jossa on jopa väläytelty sotilaallisen väliintulon mahdollisuutta.

Makalelerde askeri müdahale ihtimalini ima eden konuşmalara bile yer veriliyor.

Kyllä. On kyseenalaistettu Tanskan oikeutta hallita Kronlantia.

Evet. Danimarka'nın Kronlanti'yi yönetme hakkı sorgulanıyor.

Ja Suomen johto on joutunut tähän väliin.

Ve Finlandiya liderliği ortada kaldı.

Pääministeri Orpo kuvailee puheita neuvottelut aktiikaksi, mutta varoittaa samalla, että sotilaallinen väliintulo olisi katastrofaalinen.

Başbakan Orpo görüşmeleri taktik olarak nitelendiriyor ancak aynı zamanda askeri müdahalenin felaket olacağı konusunda da uyarıyor.

Ja ulkoministerivaltonen taas kutsuu puheita huolestuttaviksi.

Dışişleri Bakanı Valtonen de konuşmaları endişe verici olarak nitelendirdi.

Se on melkoista nuoralla tanssia.

Oldukça gergin bir ince ipte yürümek.

Todellakin.

Kesinlikle.

Juuri sitä se on.

Aynen öyle.

Ja Helsingin sanomien pääkirjoitus kiteyttää sen dilemman täydellisesti.

Ve Helsingin Sanomat'ın başyazısı bu ikilemi mükemmel bir şekilde özetliyor.

Miten?

Nasıl?

Suomen turvallisuus nojaa nyt vahvasti yhdysvaltoihin, mutta samaan aikaan Suomen ulkopolitiikan perusta on kansainvälisen oikeuden ja pienten valtioiden itsemääräimisoikeuden kunnioittaminen.

Finlandiya'nın güvenliği artık büyük ölçüde ABD'ye bağlı, ancak aynı zamanda Finlandiya'nın dış politikasının temeli uluslararası hukuka saygı ve küçük devletlerin kendi kaderini tayin etmesidir.

Ja nyt nämä kaksi periaatetta on törmääyskurssilla.

Ve şimdi bu iki prensip çarpışma rotasındadır.

Juuri niin. Suomen on puolustettava tanskaa, mutta se ei voi sututtaa tärkeintä liittolaistaan.

Kesinlikle. Finlandiya Danimarka'yı savunmak zorunda ama en önemli müttefikini kızdıramaz.

Ja tämä ristiriitä näkyy täydellisesti myös taloudessa.

Ve bu çelişki ekonomide de mükemmel bir şekilde görülüyor.

Lähettämissäsi materiaaleissa oli uutinen lokakuussa 2025 allekirjoitetusta jäänmurtajasopimuksesta yhdysvautujen kanssa.

Gönderdiğiniz materyallerde ABD ile Ekim 2025'te imzalanan buz kırıcı anlaşmaya ilişkin haberler vardı.

Kyllä.

Evet.

Se on arvoltaan 5,2 miljardia euroa ja tuo valtavasti töitä Suomen telakoille.

Değeri 5,2 milyar avro olan bu proje, Finlandiya tersanelerine büyük iş yükü getiriyor.

Sehän kuulostaa paperilla ihan fantastiselta diililtä.

Kağıt üzerinde harika bir anlaşma gibi görünüyor.

Taloudellisesti se onkin lottovoitto, mutta juuri tässä piilee se riski, josta se pääkirjoitus varoittaa.

Mali açıdan bu aslında bir piyango kazancıdır, ancak başyazının uyardığı risk tam da buradadır.

Eli?

Yani?

Se maalaa kuvan synkemästä kehityksestä, jossa näitä Suomessa rakennettuja jäänmurtajia voitaisiin käyttää,

Finlandiya yapımı buz kırıcıların kullanılabileceği korkunç bir gelişmenin resmini çiziyor.

jos yhdessä todella lähtisi toteuttamaan imperialistista politiikkaa arktisella alueella.

eğer birlikte Arktik bölgede gerçekten emperyalist bir politika uygulamaya girişilirse.

Eli suomalainen osaminen voisi päätyä välineeksi politiikassa, jota Suomi itse vastustaa.

Başka bir deyişle, Finlandiya'nın teknik bilgisi, bizzat Finlandiya'nın karşı çıktığı siyasette bir araç haline gelebilir.

Nimenomaan. Se on se dilema.

Aynen. İkilem bu.

Tämä geopolittinen jännite ei siis ole mitään kaukaista teoriaa, vaan se näkyy jo aivan Suomen lahdella.

Yani bu jeopolitik gerilim uzak bir teori değil; zaten Finlandiya Körfezi'nde görülebiliyor.

Tämä tapaus Fitsborg rahtialuksesta on kuin suoraan oppikirjasta.

Fitsborg yük gemisi vakası adeta ders kitabından çıkma bir örnek.

Kyllä. Pietarista lähtenyt alus otettiin kiinni epäiltynä Suomen ja vironvälisten tietoliikennekaapeleiden vahingoittamisesta.

Evet. St. Petersburg'dan ayrılan gemi, Finlandiya ile Estonya arasındaki iletişim kablolarına zarar verdiği şüphesiyle tutuklandı.

Ja mikä oli se selitys?

Peki bu açıklama neydi?

Rannikkovartioston alustavan selvityksen mukaan alus oli rahannut Ankkuriaan meren pohjassa juuri kaapeleiden kohdalla.

Sahil Güvenliğin yaptığı ön incelemeye göre gemi, kabloların hemen yanında denizin dibine demirlemişti.

Vahingossa tietenkin?

Tabii tesadüfen mi?

No, vielä ei ole todisteita tahallisuudesta, mutta tapaus sopii täydellisesti tiettyyn malliin.

Henüz kasıtlı olduğuna dair kanıt yok ama olay belli bir kalıba mükemmel bir şekilde uyuyor.

Puhutaan varmaan niin sanotusta harmaan alueen sodankäynnistä.

Muhtemelen sözde gri bölge savaşından bahsediyoruz.

Juuri siitä. Harmaan alueen sodankäynti tai hybridivaikuttaminen tarkoittaa juuri tällaisia tekoja, jotka on selvästi viha-mielisiä,

Aynen öyle. Gri bölge savaşı veya hibrit müdahale, açıkça düşmanca olan bu tür eylemler anlamına gelir.

mutta jotka jää juuri ja juuri varsinaisen sotatoimen kynnyksen alle.

ancak bu, gerçek askeri harekat eşiğinin hemen altına düşüyor.

Eli tavoitteena on aiheuttaa epävakautta ja testata reaktiokykyä.

Yani amaç istikrarsızlığa neden olmak ve tepki verme yeteneğini test etmektir.

Täsmälleen. Tätä kaapelen katkaiseminen vahingossa Ankkurillaan tästä klassinen esimerkki, sitä on lähes mahdollisimman todistaa tahalliseksi, mutta se aiheuttaa todellista haittaa.

Kesinlikle. Kabloyu çapasıyla yanlışlıkla kesmek bunun klasik bir örneğidir; kasıtlı olduğunu kanıtlamak neredeyse imkansızdır, ama gerçek zarara yol açar.

Tämä fitburgin tapaus onkin hyvä asin siltä seuraavaan teemaan.

Bu Fitsborg vakası bir sonraki tema için iyi bir başlangıç noktası.

Tällainen ulkoinen uhka vaatii sisäistä kestävyyttä.

Böyle bir dış tehdit, iç dayanıklılık gerektirir.

Ja aineistosta käy ilmi, että tätä sisäistä selkarankaa hallitus pyrkii nyt vahvistamaan myös lainsäädännällä.

Ve bu materyaller, hükümetin bu iç direnci mevzuatla da güçlendirmeye çalıştığını gösteriyor.

Kyllä, puhutaan hetki näistä uusista maahanmuuttolaista, jotka astuivat voimaan Tammikun kahdeksas.

Evet, biraz da 8 Ocak'ta yürürlüğe giren bu yeni göç yasalarından bahsedelim.

Joo, ja ne ovat merkittävä tiukennus aiempaan.

Evet ve bunlar bir öncekinin önemli ölçüde sıkılaştırılmasıdır.

Suurin muutos on, että pysyvän oleskeluluvan saamiseksi vaadittu asumisaika Suomessa pitenee neljästä vuodesta kuuteen.

En büyük değişiklik, Finlandiya'da kalıcı oturma izni almak için gereken ikamet süresinin dört yıldan altı yıla çıkmasıdır.

Mutta se ei ole ainoa muutos.

Ancak tek değişiklik bu değil.

Ei todellakaan. Mukaan tulee myös uusia vaatimuksia.

Kesinlikle. Ayrıca yeni gereksinimler de geliyor.

Yksi on pakollinen kielikoe.

Bunlardan biri zorunlu dil sınavıdır.

Pitää siis osata Suomea tai Ruotsia.

Yani Fince ya da İsveççe bilmelisiniz.

Kyse on ilmeisesti tämä YKY-testi.

Görünüşe göre bu YKI testi.

Aivan. Yleinen kielitutkinto.

Aynen. Genel dil yeterlilik sınavı.

Ja vaadittu taso A2 on perustaso.

Ve gerekli olan A2 seviyesi temel seviyedir.

Se tarkoittaa, että henkilö selviää yksinkertaisista rutiininomaisista keskusteluista.

Bu, kişinin basit rutin konuşmalarla başa çıkabileceği anlamına gelir.

Ja sitten on tämä taloudellinen puoli.

Bir de işin mali yönü var.

Yllä, taloudellista oma varaisuutta painotetaan.

Evet, mali öz yeterlilik vurgulanıyor.

Hakijalla pitää olla työhistoriaa, eikä hän ole saanut olla riippuvainen sosiaalitetuuksista viimeisten vuosien aikana.

Başvuru sahibinin çalışma geçmişinin olması ve son birkaç yıldır sosyal yardımlara bağımlı olmaması gerekmektedir.

Hallituksen viesti on selvä.

Hükümetin mesajı açık.

Oikeudet kytketään tiiviimin velvollisuuksiin.

Haklar yükümlülüklere daha sıkı bağlanıyor.

Mutta poikkeuksiakin on. Artikkeli mainutaan, että luvan voi yhä saada neljessä vuodessa, jos on esimerkiksi suurituloinen.

Ancak istisnalar da var. Makalede, örneğin yüksek bir geliriniz varsa, dört yıl içinde yine de izin alabileceğinizden bahsediliyor.

Joo, seraja on 40 000 euroa vuodessa.

Evet, gelir sınırı yıllık 40.000 euro.

Tai jos on suorittanut maisterin tutkinnon Suomessa ja ollut kaksi vuotta töissä.

Ya da Finlandiya'da yüksek lisans yapmış ve iki yıl çalışmışsanız.

Aivan.

Aynen.

Herää kysymys. Onko tämän uudistuksen perimmäinen tavoite siis houkutella Suomeen vain tietynlaisia,

Bir soru ortaya çıkıyor. Bu reformun nihai hedefi yalnızca belirli kesimleri Finlandiya'ya çekmek mi,

korkea koulutettuja ja hyvin tienääviä maahanmuuttajia?

yüksek eğitimli ve iyi kazanan göçmenler mi?

Se on varmasti yksi keskeinen tavoite.

Bu kesinlikle önemli bir hedeftir.

Ja tätä on helpompi ymmärtää, kun katsoo Suomen taloustilannetta.

Finlandiya'nın ekonomik durumuna baktığınızda bunu anlamak daha kolay.

Miten niin?

Nasıl yani?

Yksi lähde on Eurostatin tilasto, jonka mukaan Suomessa oli Marraskuussa 2025

Kaynaklardan biri Eurostat'ın verileri; buna göre Kasım 2025'te Finlandiya'da

koko EU-alueen korkein työttömyysaste. 10,6 prosenttia.

Tüm AB bölgesindeki en yüksek işsizlik oranı. Yüzde 10,6.

Se on todella korkea alku.

Bu gerçekten yüksek bir oran.

On. Ja samaan aikaan tulee uutisia, kuten Telian ilmoitus, jopa 200 työpaikan vähentämisestä.

Evet. Aynı zamanda Telia'nın 200'e yakın kişinin işten çıkarılacağını duyurması gibi haberler de var.

Tässä taloustilanteessa hallitus pyrkii selvästi ohjaamaan maahanmuuttoa niin,

Bu ekonomik durumda hükümet açıkça göçü yönlendirmeyi amaçlıyor:

että se on nimenomaan työperäistä.

Bunun özellikle çalışma temelli olmasını

Ja rasittaa mahdollisimman vähän julkista taloutta.

ve kamu maliyesine mümkün olduğunca az yük getirmesini.

Juuri niin. Onko taustalla sitten pelkkä talouskuri,

Kesinlikle. O halde arka plan tamamen mali disiplinden mi oluşuyor?

vai laajempikin halu vahvistaa kansallista yhtenäisyyttä?

Yoksa ulusal birliği güçlendirmeye yönelik daha geniş bir arzu mu?

Voi olla, että kyse on molemmista.

Her ikisi de olabilir.

Toinen valtavaisisäinen muutos, joka on ollut tulossa vuosia, on rahapelaamisen monopolin murtuminen.

Yıllardır beklenen bir diğer büyük iç değişim, kumar tekelinin kırılmasıdır.

Veikkauksen yksinoikeus siis päättyy.

Dolayısıyla Veikkaus'un münhasır hakkı sona eriyor.

Kyllä. Ja vuodesta 2027 alkaen markkinoille tulee lisenssijärjestelmä.

Evet. Ve 2027'den itibaren lisans sistemi pazara girecek.

Mitä tämä käytännössä tarkoittaa?

Bu pratikte ne anlama geliyor?

No, se tarkoittaa, että muutkin toimijat voivat laillisesti tarjota onlinevedollöentie ja kasinopeleja suomalaisille.

Bu, diğer operatörlerin de yasal olarak Finlandiyalılara çevrimiçi bahis ve kasino oyunları sunabileceği anlamına geliyor.

Kunhan hankkivat siihen lisenssin Suomesta ja noudattavat Suomen sääntöä.

Yeter ki Finlandiya'dan lisans alsınlar ve Finlandiya kurallarına uysunlar.

Ja tavoitteena on saada pelaaminen verotuksen piiriin.

Amaç ise kumarı vergilendirmek.

Joo, pois niiltä ulkomaisilta sääntelemättömiltä sivustoilta.

Evet, amaç oyuncuları yabancı denetimsiz sitelerden uzaklaştırmak.

Mutta tässä on yksi iso mutta.

Ama burada büyük bir ama var.

Hallitus suunnittelee todella tiukkoja rajoituksia markkinoinnille.

Hükümet pazarlama konusunda gerçekten katı kısıtlamalar planlıyor.

Ja asiantuntija Antti Koivula varoittaa, että tämä voi kääntyä itseään vastaan.

Uzman Antti Koivula ise bunun geri tepebileceği konusunda uyarıyor.

Miten niin?

Nasıl yani?

Koivulan argumentti on, että jos markkinointia rajoitetaan liikaa, siitä hyötyvät vain kaikkein suurimmat jo vakiintuneet kansainväliset brändit.

Koivula'nın argümanı, eğer pazarlama çok fazla kısıtlanırsa, bundan yalnızca en büyük, halihazırda kurulmuş uluslararası markaların faydalanacağı yönünde.

Joilla on varaa näkyä muutenkin.

Zaten başka kanallarla görünür olabilecek kadar güçleri var.

Aivan.

Aynen.

Pienemmät uudet lisenssoitutoimijat eivät pysty tavoittamaan pelaajaa.

Daha küçük yeni lisanslı operatörler oyuncuya ulaşamaz.

Ja mikä pahinta?

Peki en kötüsü?

Se jättää kentän vapaaksia juuri niille lisenssoimattomille ulkomaisille operaattoreille.

Sahayı tam da lisanssız yabancı operatörlere bırakıyor.

Eli juuri niille, joita vastaan järjestelmää on rakennettu.

Yani tam da sistemin karşısına aldığı kişiler için.

Nimenomaan.

Aynen.

Koivula kiteyttää sen hyvin.

Koivula bunu çok iyi özetliyor.

Jos lisenssoitut operaattorit eivät voi käyttää näitä kanavia, lisenssoimattomat käyttävät niitä.

Lisanslı operatörler bu kanalları kullanamıyorsa lisanssız olanlar kullanacaktır.

On riski, että järjestelmä ei saavuta tavoitetaan.

Sistemin amacına ulaşamama riski vardır.

Ja tässä on myös toinen puoli.

Ve bunun bir de diğer tarafı var.

Mitä monopolin purku tarkoittaa suomalaiselle yhteiskunnalle laajemmin?

Tekelin ortadan kaldırılması Finlandiya toplumu açısından daha geniş anlamda ne anlama geliyor?

Urheiluseurat, kulttuuri-järjestöt, nuorisotyö?

Spor kulüpleri, kültürel organizasyonlar, gençlik çalışmaları?

Joo.

Evet.

Sadat tahot ovat olleet vuositymmeniä riippuvaisia veikkauksen tuotoista.

Yüzlerce kuruluş onlarca yıldır Veikkaus'un gelirine bağımlı durumda.

Heidän tulevaisuutensa on nyt auki.

Gelecekleri belirsiz.

Onko mitään suunnitelmaa, miten näitä tuottoja korvattaisiin?

Bu gelirleri telafi etme planınız var mı?

On puhuttu suorasta budjettirahoituksesta, mutta nykyisessä taloustilanteessa se tuolee olemaan erittäin vaikea.

Doğrudan bütçe finansmanından bahsediliyor ama mevcut ekonomik durumda bu çok zor olacak.

On täysin mahdollista, että monien järjestöjen rahoitus pienenee merkittävästi.

Pek çok kuruluşun finansmanının önemli ölçüde azalması oldukça olası.

Eli samaa aikaan, kun Suomi Panssaroa rajojaan ja tiukentaa lakejaan,

Yani Finlandiya sınırlarını zırhlandırıp yasalarını sıkılaştırırken aynı zamanda

näistä aineistoista nousee esiin vielä yksi ehkä vähän yllättäväkin puolustuslinja.

Bu malzemelerden belki biraz şaşırtıcı bir savunma hattı daha ortaya çıkıyor.

Mikä se on?

Nedir?

Suomalaisten oma media-luku-taito. Tämä on kyllä todella kiinnostava osuus opetettu Suomessa.

Finlilerin medya okuryazarlığı. Bu Finlandiya'da öğretilen gerçekten ilginç bir bölüm.

Osana kansallista opetussuunnitelmaa systemaattisesti jo vuosia.

Yıllardır sistematik olarak ulusal müfredatın bir parçası olarak.

Ja alkaen jo kolme vuotiaista.

Ve üç yaşından itibaren.

Kyllä.

Evet.

Sitä ei pidetä minään valinnaisena lisäkurssina, vaan perustavanlaatuisena kansalaistaidona.

Hiçbir şekilde isteğe bağlı bir ekstra ders olarak değil, temel bir yurttaşlık becerisi olarak kabul edilir.

Kuten lukemista ja laskemista.

Okumak ve matematik gibi.

Miten ihmeessä kolme vuotiaalle opetetaan disinformaation tunnistamista?

Üç yaşındaki bir çocuğa dezenformasyonu tanımayı nasıl öğretirsiniz?

Se kuunnostaa uskomattoman kunnian himoiselta.

Bu inanılmaz derecede iddialı görünüyor.

No, ei heille tietenkään näytetä Venäjän provakandaa.

Elbette onlara Rusya'nın propagandası gösterilmeyecek.

Kyse on perustan luomisesta.

Bir temel oluşturmakla ilgili.

Okei.

Tamam.

Lapsia opetetaan leikin kautta kyseenalaistamaan näkemäänsä ja kuulemaansa.

Oyun yoluyla çocuklara gördüklerini ve duyduklarını sorgulamaları öğretilir.

Pohtimaan kuka on tarinan takana ja mikä sen tarkoitus voisi olla.

Hikayenin arkasında kimin olduğunu ve amacının ne olabileceğini düşünmek.

Ja kun tämä ajattelutapa istutetaan jo varhain.

Ve bu zihniyet erkenden aşılandığında.

Se kantaa läpi elämän.

Hayat boyu sürer.

Ja opetus elää ajassa.

Ve eğitim zamanla güncellenir.

Nyt koululaisille opetetaan jo aktiivisesti, miten tunnistaa tekoälyn tuottamaan sisältöä ja deepfake-väärennöksiä.

Artık okul çocuklarına yapay zeka tarafından üretilen içerikleri ve deepfake sahteciliğini nasıl tanıyacakları aktif olarak öğretiliyor.

Ja tähän panostetaan laajasti.

Ve buna geniş çapta yatırım yapılıyor.

Helsingin sanomat on ollut mukana tekemässä media-lukutaiton aapista, joka jaetaan kaikille 15-vuotiaille.

Helsingin Sanomat, 15 yaşındakilerin tümüne dağıtılacak bir medya okuryazarlığı kitapçığının hazırlanmasında yer aldı.

Aivan.

Aynen.

On siis tavallaan ironista, että samalla kun Suomi sitoutuu maailman voimakkaampaan sotilas liittoon,

Finlandiya dünyanın en güçlü askeri ittifakına imza atarken, bu biraz ironik.

sen ehkä tärkein puolustuskeino onkin kansalaisten kyky erottaa tosi valheesta internetissä.

belki de en önemli savunma aracı vatandaşların internetteki gerçeği yalanlardan ayırt edebilme yeteneğidir.

Juuri niin.

Kesinlikle.

Se on investointi erilaisen, kognitiiviseen maanpuolustukseen.

Bu, farklı bir savunma biçimine, yani bilişsel ulusal savunmaya yapılan bir yatırımdır.

Ja tämä sama yhteiskunnallinen kantakyky resilienssi näkyy muuallakin.

Ve aynı toplumsal dayanıklılık başka alanlarda da görülüyor.

Miten?

Nasıl?

Aineistossa oli pari pienempää uutista, jotka sopivat tähän teemaan täydellisesti.

Malzemede bu temaya mükemmel şekilde uyan birkaç küçük haber vardı.

Yksi oli se, miten Suomen sähköverkko kesti historiallisen kulutuspiikin Tammikuun paukkupakkaisilla.

Bunlardan biri, Finlandiya'nın elektrik ağının Ocak ayındaki dondurucu soğuklarda tarihi tüketim zirvesine nasıl dayandığıydı.

Aivan, kun lapissa mentiin lähes miinus 40 asteeseen.

Tam da Laponya'da hava sıcaklığı neredeyse eksi 40 dereceye ulaştığında.

Joo.

Evet.

Se ei ole itsestään selvyys.

Bu kendiliğinden bir şey değil.

Se kertoo toimivasta perusrakenteesta ja varautumisesta.

İşleyen bir altyapıyı ve hazırlığı gösterir.

Ja toinen oli uutinen tuomiosta Espuon Tapiolan siltaturmassa.

İkincisi ise Espoo'daki Tapiola köprüsü kazasındaki karar haberiydi.

Projekti Pääliikka tuomitti nehdolliseen vankeuteen.

Proje şefi şartlı hapis cezasına çarptırıldı.

Ehdottomasti.

Kesinlikle.

Se voi tuntua sivuseikalta, mutta se kertoo vastuunkannosta ja oikeusjärjestelmän toimivuudesta.

Yan bir konu gibi görünebilir ama sorumluluk düzeyini ve hukuk sisteminin işleyişini anlatıyor.

Eli kun virheitä tapahtuu syylliset etsitään ja saatetaan vastuuseen.

Yani, hatalar meydana geldiğinde suçlular bulunup hesap sorulacaktır.

Kyllä.

Evet.

Se yllä pitää luottamusta instituutioihin.

Kurumlara olan güveni korur.

Kaikki tämä medialukutaito, toimiva sähköverkko, vastuullinen oikeuslaitos on osa sitä samaa sisäistä vahvuutta.

Bütün bu medya okuryazarlığı, işleyen bir elektrik şebekesi, sorumlu bir yargı aynı iç gücün parçalarıdır.

Okei.

Tamam.

Yritetään vetää nämä langat yhteen.

Bu konuları bir araya getirmeye çalışalım.

Kun katsot kaikki ja näitä lähettämiäsi palasia, mikä on se kokonaiskuva, joka Suomesta Tammikuussa 2026 sinulle muodostuu?

Her şeye ve gönderdiğiniz bu parçalara baktığınızda, Ocak 2026'da Finlandiya hakkında oluşan genel tablo nedir?

Se on kuvamaasta, joka toteuttaa todella tietoista kaksoisstrategiaa.

Bu, bilinçli bir ikili strateji izleyen bir ülke resmi çiziyor.

Ulos päin se rakentaa kovaa kuorta, tiivis-nato-integraatio, massiiviset ase-investoinit ja luja-liittolaisuus yhdessä valtojen kanssa.

Dışarıda ise sert bir kabuk, yakın NATO entegrasyonu, büyük silah yatırımları ve güçlerle birlikte güçlü ittifaklar inşa ediyor.

Hmm.

Hımm.

Mutta se ymmärtää, että kova kuori ei riitä, jos ydin on pehmeä.

Ancak çekirdeğin yumuşak olması durumunda sert kabuğun yeterli olmadığını anlıyor.

Siksi se samaan aikaisesti vahvistaa sisäistä rakennettaan.

Dolayısıyla aynı zamanda iç yapısını da güçlendirir.

Eli tiukentaa maahanmuuttopolitiikkaa, sääntelee rahapelaamista.

Yani göçmenlik politikasını sıkılaştırmak, kumarı düzenlemek.

Tämä pennen kaikkea panostaa kansalaisten omaan resilienssiin ja kriittisen ajatteluun.

Her şeyden önce bu, vatandaşların dayanıklılığına ve eleştirel düşünmesine yatırım yapıyor.

Se on siis eräänlainen linnoitus, jota vahvistetaan sekä muuresta että sisältä päin.

Yani hem dışarıdan hem içeriden güçlendirilen bir tür kaledir.

Juuri niin. Hyvin sanottu.

Kesinlikle. İyi söyledin.

Jätetään sinulle vielä viiveinen ajatus.

Sizi kalıcı bir düşünceyle baş başa bırakalım.

Presidentti Alexander Stub asetti uuden vuoden puhessaan Suomen tavoitteeksi kolme asiaa.

Cumhurbaşkanı Alexander Stubb, yeni yıl konuşmasında Finlandiya'nın hedeflerini üç şey olarak belirledi.

Rauhan, kasvun ja välittämisen.

Barış, büyüme ve dayanışma.

Kyllä, muistan sen.

Evet, bunu hatırlıyorum.

Kun miettiin kaikkea mistä olemme tänään puhuneet, jännittöitä yhdysvaltojen kanssa,

Bugün konuştuğumuz her şeyi düşündüğünüzde, ABD ile yaşanan gerilimleri,

EU-n korkeinta työttömyyttä ja tiukentunutta sisäpolitiikkaa, niin herää kysymys.

AB'deki en yüksek işsizlik ve sıkılaşan iç politika düşünüldüğünde akla bir soru geliyor.

Voiko Suomun todella saavuttaa rauhaa, kasvua ja välittämistä yhtä aikaa?

Finlandiya gerçekten barışı, büyümeyi ve dayanışmayı aynı anda başarabilir mi?

Vai joutuuko se tulevana vuonna valitsemaan, mihin näistä se todella panostaa ehkä jopa muiden kustannuksella?

Yoksa önümüzdeki yıl belki de başkalarının pahasına bunlardan hangisine gerçekten yatırım yapacağını seçmek zorunda mı kalacak?